मेंढीकोट कसा खेळायचा

दश्शांचा खेळ · महाराष्ट्र आणि गुजरात

मेंढीकोट हा चार खेळाडूंचा, दोन जोड्यांचा पत्त्यांचा खेळ आहे, ज्यात हात नाही तर दश्शे मोजतात. चारपैकी तीन दश्शे घेतले की बाजी तुमची; चारही घेतले तर तो मेंढीकोट — दुप्पट. खेळ कोर्ट पीससारखाच हातांचा आहे, पण मोजणी वेगळी, आणि त्यामुळे प्रत्येक पत्ता टाकण्यामागचा विचार वेगळा.

नाव कुठून आले

मेंढी म्हणजे दश्शा. हा शब्द गुजराती मींडुं — शून्य — वरून आला आहे, दहातल्या शून्यासाठी. आणि कोट तोच, जो कोर्ट पीसमध्ये बाजी अर्ध्यावर संपवतो: सगळं एकहाती. म्हणजे मेंढीकोट = चारही दश्शांचा कोट. महाराष्ट्र आणि गुजरातभर हा खेळ चालतो, आणि जिथे जिथे इथली माणसं गेली तिथेही. मेंडीकोट, मेंढिकोट असंही लिहिलं जातं; Rung Royal मध्ये मेंढीकोट.

काय लागते

• चार खेळाडू, दोन जोड्या. साथी समोर बसतो.
• 52 पत्त्यांचा कॅट, जोकर नाही.
• प्रत्येकाला तेरा पत्ते — पूर्ण कॅट वाटला जातो, म्हणजे चारही दश्शे टेबलावर असतात.

एक बाजी कशी चालते

वाटप

तेरा-तेरा पत्ते, एकाच वेळी. पाच पत्त्यांवर रंग बोलणे नाही, बोली नाही: मेंढीकोटमध्ये रंग कोणीच निवडत नाही. कोर्ट पीस खेळणाऱ्याने पहिली सवय हीच विसरायची.

बंद

खेळ सुरू होतो तेव्हा हुकूम बंद असतो. जोवर कोणी सुरू झालेल्या सूटचा पत्ता देऊ शकत नाही, तोवर बंदच राहतो. जो पहिल्यांदा रंग देऊ शकत नाही, तो जे पान टाकेल तोच सूट उरलेल्या बाजीसाठी रंग — ते पान कोणतंही असो. इस्पिक नाही म्हणून टाकलेली किलवरची दुर्री किलवरला रंग बनवते. Rung Royal मध्ये हीच पद्धत आहे; काही घरांत खेळाआधी एक पान पालथं ठेवून रंग ठरवतात, बाकी नियम तेच.

हात खेळणे

1. वाटणाऱ्याच्या उजवीकडचा खेळाडू कोणताही पत्ता टाकून सुरुवात करतो.
2. बाकीच्यांना त्याच सूटचा पत्ता द्यावा लागतो, असल्यास.
3. नसल्यास कोणताही पत्ता. बंद उघडल्यावर रंगाचा पत्ता कापतो — तो प्रत्येक साध्या पत्त्याला हरवतो.
4. सर्वात मोठा रंग हात घेतो; रंग पडला नसेल तर सुरू झालेल्या सूटचा सर्वात मोठा पत्ता.
5. हात जिंकणारा पुढचा हात सुरू करतो. तेरा हातांची एक बाजी.

दश्शे हातांबरोबर जातात. ज्या हातात दश्शा पडला, तो हात जिंकणाऱ्या संघाचा दश्शा. घेतलेले दश्शे उघडे ठेवायचे, म्हणजे दोन्ही संघांना मोजता येतात.

स्कोअर

व्हाइटवॉशमध्ये चारही दश्शे आपोआप येतातच, म्हणजे तो मेंढीकोटच्या वर: तेरा हात, आणि समोरच्यांना एकही नाही. बैठक संपवणारा स्कोअर हाच.

मेंढीकोट आणि कोर्ट पीस

दोन्ही खेळ भाऊ-भाऊ. हात खेळण्याचे नियम तेच; उद्दिष्ट वेगळे, आणि उद्दिष्ट बदलले की प्रत्येक निर्णय बदलतो.

कोर्ट पीसमध्ये चारही दश्शे तुमच्या ढिगात असूनही बाजी हरता येते. मेंढीकोटमध्ये नऊ हात हरूनही बाजी जिंकता येते, कारण तीन दश्शे तुमच्याकडे आले. कोर्ट पीसचे पूर्ण नियम मराठीत आहेत; मेंढीकोटचे इंग्रजी पान इथे.

पहिली युक्ती

• दश्शा रंग खर्च करण्याइतका मोलाचा. दश्शा नसलेला हात मुद्दाम सोडून द्या, म्हणजे दश्शा आला की तुमचे मोठे पत्ते शिल्लक असतील.
• दश्शा सुरू करू नका. साथीकडे कमी असू शकेल अशा सूटचा लहान पत्ता सुरू करा, तो कापेल; दश्शा समोरच्यांकडून बाहेर येऊ द्या.
• बंद उघडण्याआधी प्रत्येक सूटचे किती पत्ते गेले ते मोजा. जो पहिल्यांदा देऊ शकत नाही तो सगळ्यांसाठी रंग ठरवतो — तो तुम्ही असू शकता.
• दोन-दोन दश्शे म्हणजे बरोबरी, आणि ती नेहमी होते. मग हात मोजतात — दोन दश्शे हातात आले की कोर्ट पीस खेळायला लागा.

फोनवर मेंढीकोट

Rung Royal मध्ये मेंढीकोट हा एक खेळ-प्रकार आहे — वरचीच बंद पद्धत, दश्शे आपोआप मोजले जातात, आणि बाजी टेबलावरच्या शब्दांतच जाहीर होते: मेंढी, मेंढीकोट, व्हाइटवॉश. तीन बॉट्ससोबत पूर्ण टेबल ऑफलाइन, मराठीत. मोफत, कॉइन नाही, जुगार नाही. हेच पान गुजरातीत आणि इंग्रजीत.

Rung Royal मध्ये मेंढीकोट मोफत खेळा →

लोक नेहमी विचारतात

मेंढीकोट म्हणजे काय?

महाराष्ट्र आणि गुजरातचा चार खेळाडूंचा, दोन जोड्यांचा पत्त्यांचा खेळ. हात कोर्ट पीससारखेच खेळतात, पण बाजी दश्शांनी ठरते: चारपैकी तीन दश्शे घेणारा संघ जिंकतो. चारही दश्शे म्हणजे मेंढीकोट — दुप्पट.

मेंढीकोटमध्ये रंग कोण बोलतो?

कोणीच नाही. हुकूम बंद असतो; जो पहिल्यांदा सूट देऊ शकत नाही, त्याने टाकलेला पत्ता उरलेल्या बाजीसाठी रंग ठरतो.

दोन-दोन दश्शे झाले तर?

दश्शांची बरोबरी, मग हात मोजतात. तेरापैकी सात किंवा जास्त हात घेणाऱ्या जोडीची बाजी.

व्हाइटवॉश म्हणजे काय?

तेराही हात एका संघाने घेणे. त्यात चारही दश्शे येतातच, म्हणून तो मेंढीकोटपेक्षाही मोठा — सगळंच.

मेंढीकोट फोनवर खेळता येतो का?

हो. Rung Royal मध्ये मेंढीकोट हा खेळ-प्रकार आहे — तीन बॉट्ससोबत पूर्ण टेबल ऑफलाइन, मराठीत, मोफत, जुगाराशिवाय.